El Molino

Even tussendoor: Lisa’s impressions

Verslag: Lisa Eeraerts

Dit is geen blog over wat er vandaag gebeurd is, dus als Engels niet je sterkste punt is, geen zorgen. Je mist niets al te belangrijk. Voor diegenen die me niet kennen, ik heet Lisa Eeraerts. Hoewel ik geboren ben in België, ben ik opgegroeid in het buitenland. Dit betekent dat, hoewel ik Nederlands spreek, ik mezelf het beste kan uitdrukken in het Engels. Zoals ik reeds gezegd had, ga ik niets al te belangrijk schrijven. Dit is gewoon een blog over indrukken in Bolivië, die ik gemaakt heb nu ik hier bijna twee weken ben. Enjoy!

Welcome to Bolivia, the land of lamas and never ending mountains. I have ridden a few hours per day in open jeeps or buses everyday and I have never gotten tired of the views. Layers upon layers of stone that form mountains and rivers that snake through out the greenery at the bottom. I’ve seen the most exotic plants, every type of cactus and interesting trees. Though the grass here is so dry and hard that it’ll break off and penetrate through your jeans to stab you in uncomfortable places.

There are as many (stray) dogs here as children, though I must say they are both incredibly cute. I have actually come to learn that every Bolivian baby or child is absolutely adorable, NO exceptions. Bolivians also have some how managed to discover countless different types of potatoes. They enjoy eating their various types of potatoes boiled and then dipped in a sauce (normally spicy) and with corns and beans. Sometimes meat if they have meat as well or in a stew.

The people are short and stocky, even I am taller than half of the population (yes, the whole 5 foot 5 inches of me is considered here tall). Some people have a certain smell, right? Well, Sometimes it’s their body scent, sometimes it’s their laundry detergent or perfume. Here, they all seem to have a similar scent that is different from ours with a hint of coca (from the coca leaves they always chew). The men and women here greet us with a handshake, two kisses and then sometimes again a handshake with both of their hands. This is also how they say thank you and goodbye to us. This means that the boys in our group, being the tall european teens they are, almost have to bend there body in half to reach the rough cheeks of the strong Bolivian woman. Yes, strong. Not only are they able to go up the stairs with out loosing their breath (unlike us, who have all turned into 100 year old  grandparents due to the altitude), they carry everything, including their children, on their backs in multiple layers of colorful blankets. They don’t only cover their children with multiple layers, they themselves wear (in my opinion) an incredible amount of layers, even when standing in the sun. The women even stand by the stove with a winter beanie on! Keep in mind that Bolivia is in the southern hemisphere so it is now spring here. Everyday it is about 70*F (20*C) and the sun here is strong so most Europeans burn easily.

Always watch where you’re going because if you don’t accidentally step on a cactus, it’ll be on a loose rock. Though I will tell you that not once did I ever see a Bolivian stumble upon a stone or plant. But it’s not only in the villages, the people in the city also never seem to miss a beat. The people there weave through out the cars with such  precision that you’d think the number one cause of death in Bolivia would be getting hit by a car. Speaking of cars, I’m convinced that the only technique that you need to know to drive in Bolivia is when and how to use your horn. Bolivians don’t seem to care too much for road signs, just toot and you have the priority. Sometimes they also just toot to say “Hey, I’m here. I’m going to pass you now, okay?” and thats exactly what they do, whether you like it or not. We also found out that all the bus drivers just really seem to love their bus horn. Every time another bus passes by, I can guarantee you they’ll toot two or three times.

It is clear to see why we are here, some reasons more obvious than others. When you drive through villages, or even a city like Potosi, you will spot countless unfinished buildings. Most of them being one to four story apartments. Though unfinished, in most of them you can see signs of life, like a clothes line full of drying laundry or some house hold items.* They also don’t seem to realize that hygiene is important. For example, don’t expect much from the bathrooms in the villages here. Actually, sometimes it is better to just pop a squat in between the bushes (for the girls) or find a discrete stone wall (for the guys) than to risk venturing into their bathrooms… I will tell you that if you do decide to use the toilets, don’t throw the toilet paper in the bowl. In every stall there is a trash can used to collect used toilet paper (apparently they collect all the paper and burn them when needed). Also something very noticeable is how much trash there is everywhere. We have driven through streets where next to us were just heaps upon heaps of rubble and trash. Even fields of what once must have been green and brown shrubs, have gained colors. On every other plant now (and I promise that I am not exaggerating) is a plastic bag flapping in the wind, ranging from the colors orange to blue to black.

Like any other country, Bolivia has its good and bad sides. But I can tell you that it’s not with every country that I fall in love with it right away. I hope that I can come back here one day and continue helping the people. They are at first shy but they have the biggest hearts, proving that the biggest surprises can come in the smallest sizes.

Hopefully until next time, Bolivia.

Lisa Eeraerts

* Jan, the man in charge of our Belgian group, says that this is because in Bolivia you only have to pay housing taxes once your house is completed. Not only that, you also only pay for taxes on the materials used for your house once it’s finished. So why not live in a half finished house when you don’t have the money anyways?

Dag 13

Verslag: Kaat

Vandaag hebben we tijdens het ontbijt kunnen kiezen tussen zes workshops: machinaal breien, armbandjes maken, gitaarles (wat uiteindelijk schapen scheren werd, gezien gitaarleraar Alan vanmorgen papa geworden is van zijn vijfde, een zoontje),  computerles geven, koken en wol kleuren. Ik koos samen met Hanne en Liesbeth voor het maken van bandjes.

Toen van ons elk verwacht werd een klein bolletje wol te maken liep het bij mij al volledig fout.  Na enkele minuten had ik mezelf in een wollen spinnenweb verwikkeld. Met veel doorzettingsvermogen heeft Katrien mij van een pijnlijke dood gered. (Dankje, Katrien!) Daarna namen twee vrouwen mij onder hun hoede. Met vingers en draad werd er een heus weefgetouw opgezet. Slik, dat zag er enorm impressionant uit. Ik kan het geduld van mijn “Mama’s” alleen maar prijzen, want ik denk dat ik zo’n vier keer deze constructie bijna vernietigd heb. Uiteindelijk, raar maar waar, was ik de eerste die haar bandje heeft afgekregen!

’s Middags gooide iedereen zijn straffe verhalen op tafel: Niels, onze schapenscheerder, had gevochten met een schaap (en stonk uren in de wind). Ward en Gianella hadden een aantal catechisten leren werken met de computer.

Lisa en Robbe hadden kilo’s en kilo’s groenten gesneden in de keuken. Katrien had de plaatselijke jeugd met een voetbalmatch vermaakt.

Annelore en Jan hadden de tuin piekfijn in orde gezet door het gras af te rijden. Tenslotte hadden Hermelinde, Lieselot en Lauranne de hele balustrade van het tweede verdiep volgehangen met de door hen handmatig gekleurde doeken.

Na een lekker middagmaal mocht ik meedoen met machinaal breien, iets waar ik nog nooit van mijn leven van gehoord had. Isabelle, Lieze en Jolien waren hier al van deze morgen mee bezig. Na twee uur en na bloed, zweet en tranen heb ik toch een degelijke sjaal kunnen creëren. ( Dit kostte bij mij letterlijk bloed; ik heb me weten te verwonden aan een alledaagse breimachine. Go Kaat!)

Om halfvier begon mijn persoonlijke “Mision: Impossible” (wat later een “Mision: Quite Tricky”, maar niet onmogelijk werd):  Om de catechisten en keukenhulp te bedanken wouden we pannenkoeken bakken. Dit zou voor hen het dessert worden en voor ons ons avondmaal.

Met een klein leger trokken we de keuken in. Robbe, Lauranne en ik stonden aan het fornuis te bakken.  Gianella was zo lief ons telkens met een degelijke schep deeg te voorzien. Lisa zorgde hierbij voor mentale steun en muziek (van foute jaren ‘90 tot Beyonce en Lady Gaga). Om vier uur werden we geconfronteerd met een klein probleempje: op 3600 meter hoogte zijn de baktemperaturen volledig anders. Na een klein stapeltje pannenkoekengedrogten wisten we eindelijk hoe we onze baktechniek moesten aanpassen. Om half acht waren we klaar, doodmoe en de pannenkoeken volledig beu gezien.

Met de hele groep hebben we de keukenhulp en de catechisten aan tafel gezet en hun eten geserveerd. Na een immense  hoop afwas konden we ook genieten van ons avondeten.

Hierna speelden we met de hele groep Time’s up (indien u dit niet kent: Google it!). Door de algemene cafeïneconsumptie (gesponsord door Isabelle) nam het spel een speciale wending. Jammer genoeg verhinderde dit niet dat het team van Lieze (alweer) won.

Wat een dag…

Een dag in Santa Cruz (Carl, Tille, Lieve en Katrijn)

Verslag: Carl, Tille, Lieve en Katrijn

Een verslagje van het andere deel van de groep.

Door de aanhoudende moeilijkheden met de hoogte in Sucre is er beslist om verder af te zakken naar Santa Cruz. Met spijt in het hart hebben we deze ochtend Sucre met het vliegtuig verlaten, op naar betere oorden voor de longen in Santa Cruz.

We werden verwelkomd door een familie in Santa Cruz die we via een vriendin van Lieve en Mia hebben kunnen contacteren. De man van de familie stond ons op te wachten aan de luchthaven, waarna we met een taxi naar hun gigantisch huis werden gebracht. De grootste aanpassing op dit moment is de hitte. Wat een verschil met Potosi! We kregen meteen een middagmaal voorgeschoteld, kippensoep. Daarna gingen we even rusten en sindsdien mogen we met veel blijdschap meedelen dat Carl en Tille de extra hoeveelheid zuurstof hier in de lucht beginnen te voelen in hun longen. Joepie!

We kregen ook een vers drankje met aardbeien voorgeschoteld. Daarna werden we door Melisa, het dochtertje van 6 jaar, gevraagd mee te werken (ayudar) aan haar huiswerk (het maken van een kalender). Tot onze grote verbazing bleek dat ´ayudar´ (helpen) betekent, de belgen maken het huiswerk. We maakten met veel knip-, plak-, en tekenwerk voor Melisa een kalender voor het schooljaar 2014. Logica??

Straks eten we hier ons avondmaal en morgen plannen we een bezoekje aan de stad Santa Cruz. Vrijdag reizen we dan met de rest van de groep mee terug naar Belgica.

Entonces, todo bien!

Dag 12

Verslag: Liesbeth

Het leven zoals het is: El Molino

Enkele zonnestraaltjes, die door de gordijnen wisten te ontsnappen, kondigden een nieuwe dag aan.

We begonnen vandaag met een uitstap naar de mijnen van Potosi. Ze bevonden zich op ongeveer 4300 meter,  hier begonnen onze longen toch wat te protesteren tegen de ijle lucht. Alan deed er een getuigenis over zijn tijd als mijnwerker. Een korte samenvatting voor onze trouwe lezers:

De mijnen zijn in handen van verschillende coöperatieven, de werkers worden er handmatig (met een soort van katrol) naar beneden gehesen terwijl ze een harnas dragen. De omstandigheden ondergronds zijn ontzettend zwaar, het kan er  40 graden zijn en er is weinig aandacht voor veiligheid. Elke week sterft er wel iemand aan een ongeluk ( ziektes zoals tbc, stoflong…  niet inbegrepen). Toch blijven er veel mensen werken omdat het hun enige kans is op een degelijk inkomen. Het leven in de mijnen is als een loterij waarvan men zijn onverbiddelijke regels liever nooit leert kennen.

Later gingen we nog een laatste keer naar het winkeltje van Mia waar iedereen weer ‘een souvenir voor de mama’ kocht, om het vervolgens zelf op te eisen. Vele alpacasjaaldilemma’s, ponchocatwalks en tassenklasse later keerden we terug naar El Molino, voor mij nog steeds Potosi’s eigen paradijs.

De promotoren van de dorpjes, die we de voorbije dagen bezocht hebben, wachtten ons daar op voor een verbroederingsbijeenkomst. Ieder van ons stelde zich in (al dan niet gebrekkig) Spaans voor en kreeg een unieke sjaal.

Na een kort vieruurtje nodigde de lokale sjamaan ons allemaal uit voor een speciaal ritueel op de top van de berg. Het is prachtig hoe wij vreemdelingen hier meteen als familie worden beschouwd. Het ritueel met onze nieuwe broeders en zusters moest dienen voor een veilige terugreis en een gelukkige toekomst.

Twee kampvuren werden aangemaakt: één voor El Molino en één voor ons. Terwijl de wind zijn uiterste best deed om de vlammen in rook te doen opgaan, werden  verschillende offers (zoals cocabladeren, kleurrijke sculptuurtjes en drank die volgens Robbe smaakt naar ‘ruitenwissers’) in de vuren gegooid. We hebben ook veel drank en coca geofferd aan Moeder Aarde (of Pachamama, zoals men haar hier noemt). Na nog enkele gelukwensen en een streepje muziek, daalden we af van de berg en stond er ons weer een heerlijke maaltijd te wachten. Ja, beste vrienden, wij worden hier door de keuken goed gesoigneerd!

Wanneer de avond valt, tovert Bolivië zich weer een schitterende sterrenhemel. Fun fact: de maan heeft hier een totaal andere rotatie, dat blijft toch nog wennen. In ieder geval,  als ik straks een vallende ster zie wens ik jullie een goede nacht, maar voorlopig zullen jullie het moeten doen met een eenvoudige ‘slaapwel’.

Liesbeth

Dag 11

Verslag: Hermelinde

Een dag uit het leven van een doordeweekse STK/UM reiziger: opstaan en vertrekken. Een dag uit het leven van een doordeweekse STK/UM-Bolivia reiziger daarentegen: opstaan, willen vertrekken en dan pas op de bus kunnen een uur later dan voorzien.

Geloof me: dit is geen negatieve commentaar. Het is iets wat in onze wereld niet meer bestaat, te laat komen is onvergeeflijk. Het drukt een sticker op je blazoen: ‘kan afspraken niet naleven’. Hier, in het land van melk en honing –waar ik op dit moment in een hoekje van de groententuin zit, dicht genoeg bij de groep om het gelach te horen en ver genoeg om het gekwetter van de vogels te horen- is dit allemaal zo geen probleem. Dus hebben we vanmorgen -allemaal fris uitgeslapen uiteraard, we hebben gisterenavond orders gekregen om eens op tijd te gaan slapen, wat voor iedereen wel een deugd was, denk ik- om het afgesproken 9u gemerkt dat de bus nog niet gereed was. Dus hebben we ons neergezet, genoten van het weer en ons niet druk gemaakt om te laat komen. Echt vakantiegevoel.

In ons leven vol bloemen, eenhoorns en regenbogen sloop wel een donker streepje: vandaag moest Tille afdalen naar Sucre. Wat voor ons pijnlijk is, heeft voor haar misschien nog één lichtpuntje: ze wordt tenslotte wel herenigd met Carl.

Terwijl Tille in de jeep naar Sucre zat en onze bus gearriveerd was, stapten we in om stof op te doen voor deze blog. En zoals altijd: het is geen laagje, het is een berg.

De busrit naar de boerenmarkt duurde langer dan we eigenlijk verwachtten. Het was een ongezien iets voor elk van ons, zelfs Jan was er nog nooit geweest –en we weten allemaal dat dat wel iets wil zeggen… Onderweg kon de helft van de groep –guilty as charged– het weer niet laten om te zingen. Deze keer waren het vooral Chiroliedjes eigenlijk, maar zoiets escaleert veel te makkelijk naar Spring. Omdat zo’n gezang moeilijk ieder zijn ding kan zijn –wie had dat ooit gedacht?- kregen we een ultimatum opgelegd: zwijgen of werken aan een verrassing voor  Mia. Ah, het cadeau voor Mia, de aartsmoeilijke taak die iedere editie al is opgekomen. Probeer maar eens alle dankbaarheid in één gedicht te steken. Of tekening. Of wat dan ook, eigenlijk. We wisten dat we iets moesten geven wat een indruk zou nalaten en gezien we wel enkele muzikale talenten in de groep zitten hebben, waagden we ons maar aan een lied. Ik weet wat jullie allemaal denken, maar neen, Mia van Gorki was al eens gebruikt. Mega Mia blijkbaar ook al, dus onze opties werden al gelimiteerd. Maar zoals ik al zei hebben enkelen van ons een muzikaal talent gekregen. Vreemd genoeg lijken sommige groepen al die mensen te verbinden. En tot ons grote geluk is ABBA daar één van.

Ja, dames en heren, onze Mamma Mia krijgt een prachtig stel verzen voorgeschoteld binnenkort. Allemaal dankzij de busrit van vandaag. Die busrit was dus niet enkel om een pracht van een afscheidslied voor te bereiden, neen, vandaag gingen we, zoals ik al zei, naar de boerenmarkt in Betanzos, aan de andere kant van Potosì. Deze gigantische inleiding dus allemaal voor deze zinnen. Ze kunnen maar beter spectaculair worden.

Als ik boerenmarkt typ, denken jullie… Wat eigenlijk? Wel dit is wat die van ons toch inhield: gekleurde tentzeilen met daaronder de meest typische en misplaatste dingen die je je kan inbeelden. Zoals op de meeste markten –ook die in Sucre in het begin van de reis- waren er een soort van afdelingen. Een straat met doe-het-zelf spullen, een straat met groeten en fruit, één met kruiden, schoenen, wol en meer. We hadden een uur om de hele markt te bezoeken in groepjes, wat in het begin praktisch onmogelijk leek. Maar in een halfuur waren we door alle straatjes gelopen die we konden zien en werden we aangestaard door iedereen die langsliep. Op de markt heerste een soort van huiselijke sfeer, vond ik. Net alsof ik in België naar een rommelmarkt ging. Maar het is in Bolivië, dus dat maakt alles eigenlijk veel interessanter om mee te beginnen.

Nadat we alles gezien hadden, liepen we samen terug naar de bus. Het rondlopen had ons nogal uitgeput, dus was er –gelukkig voor sommigen- niet al te veel gezang terwijl we richting een volgend dorp reden. Onderweg stopten we nog even voor de lunch en na een tijdje –ik zou er een getal op willen plakken, maar mijn tijdsbesef is een beetje aangetast. Al elf dagen zonder horloge, ik begin eraan te wennen- kwamen we binnengereden in een kleine stad waar op dat moment een traditioneel feest aan de gang was, vergelijkbaar met ons carnaval. Vergeet prinsessenkleedjes, superheldenpakken, een beetje confetti  en een zotte foto. Dit was carnaval om U tegen te zeggen. Een ideale –niet vaak geziene- gelegenheid om als toerist mee te maken wat de tradities zijn. Vanaf het moment dat we uit de bus stapten, werden we meegesleurd in de uitgelaten sfeer. We kwamen op een plein waar iedereen danste, mannen met maskers, mensen met drankjes, iedereen had wel iets chique aan. Zo danste een deel van de groep mee –Hanne was bijzonder populair, ze kreeg zelfs een kroon: hier maken ze geen moppen over blondines, hier willen ze er allemaal mee dansen-, ging bijna iedereen met een alpaca op de foto –a dream came true-, zagen we de binnenkant van een mooie kerk –met beelden die zo fijn waren afgewerkt dat ik er ’s nachts niet zou willen binnenlopen- en een genezingsritueel voor de deur van diezelfde kerk.

Hernan legde ons uit dat dit feest hier zeer uniek is, aangezien het bijna nergens anders wordt gehouden. Bij ons is het een soort van gelijkmaking onder alle standen, iedereen is verkleed in wat hij of zij wil. Hier is het de spot drijven met de rijkere klasse, mannen en vrouwen met lange geborduurde jassen, overal juwelen en kleur, de grote boosdoener die de man in de straat kleineert.

We liepen terug naar de bus, waren ongewoon snel op onze bestemming –meestal ligt alles eindeloos ver van elkaar-, en konden daar binnentreden in de geweldige wereld die we ijzerhoudende warmwaterbronnen noemen. Net zoals bij de Ojo de Inca kan men niet zwemmen in de bronnen zelf, dus zijn wij naar een zwembad gegaan waar het water zo lekker warm was dat het op een gigantisch, gezellig bad leek.

Daar hebben we ons een uurtje geamuseerd en dan terug op de bus naar El Molino. We schreven hier  verder aan ons lied en zongen nog wat klassiekers.

Nu schrijf ik deze blog, als er nog iets extreem spectaculair gebeurt tijdens of na het eten zal ik het nog laten weten. Ondertussen kijken we al uit naar een trip naar de mijnen morgen. Tot de volgende keer?!

Dag 10

Verslag: Robbe

Salartijd met cactus

Er is niets zo zalig als wakker worden in een groot bed onder een warm laken. We genoten van een heerlijke, warme, super lange douche. Voor één keer moesten we eens niet denken aan de watervoorraad van El Molino. Fris gewassen slenterden we naar het ontbijtbuffet. We konden kiezen tussen cake, brood, chocomelk, cornflakes, koffie, thee, fruitsap en koekjes. We kregen daar ook te horen dat het Carl ondertussen behoorlijk goed verging in Sucre.

Volgepropt deden we een kleine inkoop in een klein winkeltje, om onze voorraad koekjes en water aan te vullen.

We begonnen aan een twee uur durende rit naar de Salar en een soort cactus-eiland. Onderweg zagen we lama’s en de met uitsterven bedreigde Vicunia. Dit is een soort kleine lama. Hij is zeer slank en beweegt zo elegant als een ballerina. Als je naar deze soort kijkt, besef je dat deze dieren familie zijn van de kameel. Er leven nog slechts 2000 Vicunia’s in heel Bolivia, we hadden dus zeer veel geluk om een groep van een twintigtal exemplaren te spotten. (Wist je dat de wol van een Vicunia ongeveer 400 euro de kilo kost ?)

We maakten ook nog een kleine tussenstop in een mini zoutfabriekje …

Vandaag reden we veel dieper de zoutwoestijn in dan gisteren. De bruine schijn op het zout verdween volledig. Toen we de eerste keer uitstapten aan een klein hotel/museum/winkeltje, dacht ik dat ik op ijs ging stappen. Maar de temperatuur verraadt dat je niet op de noordpool zit. We namen enkele leuke foto’s en hervatten onze rit naar het beroemde cactuseiland.

De cactussen daar zijn soms hoger dan bomen. Het eiland was werkelijk bezaaid met deze plant. We klommen de berg op en bewonderden onderweg de mooi bloemende cactussen. Op de top genoten we van een prachtig uitzicht over de Salar. Weer beneden klommen we weer in de bus voor de rit naar Uyuni. In dit toch wel troosteloze stadje aten we onze lunch in hetzelfde restaurantje als gisteren. Daarna was het tijd voor de lange rit terug naar El Molino.

Hier aangekomen kwamen de mensen juist uit de eucharistieviering, die we misten omdat we toch net iets langer deden over de terugreis dan voorzien. Het fantastische keukenteam stond weerom paraat met lekkere soep, pasta en kalmerende thee als afronder. We worden hier echt verwend. Niets te klagen dus!

Nu allemaal vroeg naar bed en dromen over die machtige Salar en de dagen die nog komen …

Dag 9

Verslag: Robbe

Expeditie tijd

De zonnestralen glipten door de gordijnen onze kamer in. Vandaag vertrekken we naar de Salar de Uyuni, een grote zoutwoestijn. We mochten lekker lang uitslapen, want we vetrokken pas om 11u. Rustig slenterde ik naar het ontbijt. We fristen ons op en maakten onze zak voor de tweedaagse expeditie.

Carl ging niet mee, door zijn hoogteziekte moest hij afdalen. Hij verblijft nu in Sucre, wat een pak lager ligt, en rust daar uit. Voor hem is er een alternatief programma voorzien. Voor de rest gaat alles super goed met hem.

We stapten allemaal in de bus en maakten ons klaar voor een lange busrit door een bergachtig landschap. Er was ons verteld dat we een grote kans hadden om lama’s te zien. Aangezien nog niet iedereen de gelegenheid had gehad om van dichtbij lama’s te bestuderen, waren er velen deze dieren door het raam aan het spotten. Ons geduld werd beloond, en niet zo’n klein beetje. We zagen lama’s bij de vleet. We maakten zelfs even een tussenstop in een groene vallei om , je raadt het al, deze über coole dieren van iets dichterbij te zien.

Prachtige dieren zijn het!  Ik geloofde eerst niet dat het kameelachtigen waren, maar bij een dichtere blik besefte ik dat het waar was. De lama’s die we zagen waren gedomesticeerde, al zijn het toch wel schuchtere beestjes.  Telkens we iets te dicht in hun persoonlijke zone kwamen, deden ze enkele stappen weg van ons. We hebben wel mooie foto’s kunnen nemen van de meest bizarre lama’s. Spijtig genoeg heeft er geen enkele lama op één van ons gespuugd.

Uit de bus konden we ook het landschap zien. Op de bergen, vlaktes, valleien, weides, akkers of rotsen raak je werkelijk nooit uitgekeken. Op een of andere manier blijft het landschap verbazen. Het is hier werkelijk een magische wereld. De bergen gingen langzamerhand over in meer platte stukken land, al verdwijnen bergen hier in de Andes nooit. Als mensen vragen om het landschap hier te beschrijven, kan ik maar één adjectief bedenken: goddelijk!

Wat ook nog opviel was hoe vervuild de wegen zijn. Mensen gooien gewoon hun papiertje uit het raam van hun auto, de kant van de weg ligt dus bezaaid met plastic en andere soorten afval. Een vuilniswagen is op het platte land niet vanzelfsprekend. Ook de onafgewerkte huizen, die in wezen niet meer zijn dan een ruwbouw, en de verloederde verlaten huizen vormen een deel van het straatbeeld.

We picknickten langs de kant van de weg en aten heerlijke broodjes met omelet, confituur of rozijnen. De zon brandde fel, maar er was een verkoelend briesje. We zaten nog even in de bus tot we de bergen plots zagen overgaan in een vlakte.  In het midden van een woestenij zagen we een stad, Uyuni. We tankten even en reden dan nog iets meer dan een uur op een zandweg naar onze bestemming, de Salar.

Eerst passeerden we nog enkele kleine dorpen, zoutfabrieken en hotels tot we hem eindelijk zagen: de zoutwoestijn. De rand is bruin wit door de vele auto’s die er op rijden, maar eens je verder rijdt, waan je je in een ijslandschap. We reden nog niet te diep en genoten van een magnifieke zonsondergang. Ook de stilte is allesoverheersend. Morgen bezoeken we deze plek gelukkig iets langer.

In de bus terug naar Uyuni knorde ieders maagje. Het idee dat we pizza gingen eten, hielp onze honger natuurlijk ook niet vooruit.  Na een dik uur terug rijden en snel in te checken in ons prachtige hotel, haastten we ons naar de pizzeria.  We aten een overheerlijke pizza, met ham, gehakt en kip. We begonnen terug te fantaseren over het lekkere eten van thuis. Niet dat het eten hier niet lekker is, maar thuis is het toch altijd een beetje beter .

Bij deze verzoek ik elke ouder om voor zijn zoon/ dochter een maaltijd met Belgische frieten te voorzien op 1 november. Wij danken u! J

We stapten terug naar ons hotel en genoten van een heerlijk bed (en een tv).

Dag 8

Verslag: Lieselot en Gianella

Eindelijk lama’s gespot

Eerst hebben we alweer een lekker ontbijtje gegeten. Kan ook niet anders met dat heerlijk eten van hier. Na ons ontbijt hadden we even de tijd om ons klaar te maken om naar Yurac Khasa te gaan. Het was normaal de bedoeling dat we om 9u zouden vertrekken, maar om de één of andere reden zijn we pas een halfuur later vertrokken.

We hebben ongeveer  1u gereden. En je raad nooit wat we tijdens deze rit hebben gezien! LAMA’S, eindelijk!

Toen we aankwamen, werden we hartelijk verwelkomd door de ‘Yurac Khasa Bolivianen’. Ze hadden zich speciaal voor ons opgekleed. Voor de eerste keer moesten we niet al stappend naar een zaal, maar al dansend. Er werd meteen muziek gespeeld, de Boliviaanse vrouwen grepen ons arm direct vast en sleurden ons naar de ‘dansvloer’. Zo werden we al dansend naar hun zaal gebracht, waar we iets kregen om te drinken met de smaak van chocomelk met hazelnoten.

Hierna  kregen we een rondleiding door hun dorpje. Ze lieten hun huizen zien en hun serres. Hier waren ze heel fier op. Tijdens deze wandeling konden we ook weer genieten van het prachtige uitzicht! En kregen we aardappelen en bonen. Sommigen hadden wat last van de hoogte, de ene al wat meer dan de andere.

Daarna  vertrokken we richting een ander dorpje, Marcavi. Ook hier werden we heel hartelijk ontvangen. Ze waren heel blij met onze komst en wij waren heel blij dat ze ons wouden laten zien hoe zij leven en ons dingen wouden leren. We kregen een rondleiding en zagen alle serres van het dorp, in totaal: 12! We hebben ook mogen helpen met het dak van een serre te maken.

De man die ons rondleidde was heel gastvrij, hij liet heel zijn huis zien en bood ons iets aan om te eten en te drinken. Hij liet ons ook heel fier een dode lamafoetus zien van een mama lama die van een berg was gevallen. Ze gingen een ritueel doen en deze lama offeren aan de Pachamama (moederaarde). Zij beleven hun geloof op een heel sterke en ander manier dan dat wij gewoon zijn.

Hierna woonden we een viering bij en zongen we liedjes in het Quechua, wat voor ons niet zo gemakkelijk was. Ook de namen van de kippen werden overhandigd.

We namen uitgebreid afscheid en kregen allemaal nog een vriendschapsbandje!

Na deze leerrijke dag keerden we terug naar El Molino waar er lekker eten op ons stond te wachten.

Saludos y un gran beso,

de las llamas, Lieselot y Gianella.

Dag 7

Verslag: Lauranne

Ochtend

Een stevig ontbijt om 8.30 uur en we konden vertrekken naar Cayara, een dorpje dat een twintigtal minuten rijden is van El Molino. De verplaatsing gebeurde met de jeep. Gelukkig was er geen regen, op enkele druppels na. Maar daar zijn we tegen bestand. Elke keer worden we weer verrast door het prachtige landschap dat ons omringt wanneer we ons verplaatsen met de jeep.
Toen we aankwamen in het dorpje, wachtten de ‘madres’, die druk bezig waren met koken, ons al op.

In de feestzaal van het dorpje moesten we ons één voor één voorstellen aan de madres en vice versa. Elke madre werd aan twee van ons toegewezen en de bedoeling was dat we voor enkele uren zouden helpen met hen in hun huisje of tuintje. Maar eerst het middagmaal (aardappelen, bonen en maïs), laat ons zeggen een zeer vroeg middagmaal. Het was 11 uur.

Middag

Daarna konden we elk met onze mama naar haar huisje gaan. Sommigen onder ons werden al na een uur door hun mama achtergelaten. Anderen maakten een mooie wandeling naar de waterval, werkten in de moestuin, kookten, poetsten de keuken,…

Om 14 uur hadden we weer afspraak aan de feestzaal. We kregen eerst een bord soep en dan kregen we van elk van onze madres een verrassing: ofwel een halsketting, een krans of roze popcorn. Dit alles was gemaakt met varens en roze bloemen. Sommigen kregen zelfs een ketting gemaakt van aardappels.
Nu iedereen mooi was opgemaakt kon de fiesta beginnen! Enkele leerlingen van de plaatselijke middelbare school kwamen speciaal voor ons typisch lokale muziek spelen. Ze deden dit met fluit en trommel. Eerst bleef iedereen mooi op zijn stoel zitten maar het duurde niet lang totdat iedereen recht stond, een partner had en mee danste. Voor ons duurde de dans een klein beetje langer dan verwacht maar dat nam niet weg dat er veel ambiance was.

Er werd nog even uitleg gegeven over ons kippenproject en dan moesten we alweer afscheid nemen.
Het begon juist te regenen wanneer we in de jeep zaten om terug naar El Molino te gaan. Gelukkig was het van korte duur.

Avond

Terug thuis in El Molino stond er als gewoonlijk thee of koffie en een broodje met confituur op ons te wachten. Het avondeten was een heerlijke vegetarische maaltijd. We sloten de avond af met gezelschapspelletjes zoals Jungle Speed, Love Letter en Wiezen

¡Hasta la vista!

Lauranne

Dag 6

Verslag: Lieselot

Vandaag zijn we opgestaan om ongeveer half 8. Na het geslaagde ontbijt vertrokken we, te voet, richting het schooltje van El Molino.

In het schooltje hebben we eerst een les bijgewoond over kruiden die een genezende werking hebben. Dan hebben we ons in twee groepjes verdeeld. Een groep die met de kindjes spelletjes hebben gespeeld, zoals vlaggenstok, paard en ruiter, stoelenloop en basketbal. De grote groep kinderen deed laaiend enthousiast mee. Een ander deel heeft met de jongste kindjes autootjes geknutseld, die ze dan nadien mochten versieren met stickertjes en ballonen. De kindjes waren heel leergierig en hielpen elkaar als er iets niet lukte. Zowel wij als zij vonden de activiteiten echt tof! Als afsluiter speelden we nog een basketbalmatch met enkele jongens van de school. Deze jongens waren duidelijker beter getraind dan wij. Na deze fantastische voormiddag zwaaiden ze ons allemaal uit en vertrokken wij met de jeep richting Potosi.

De rit naar Potosi was een beetje frisjes, maar het prachtige uitzicht deed ons dit al snel vergeten. ’s Middags aten we in een lekker restaurantje en zagen we voor de eerste keer een lama! Spijtig genoeg lag deze wel op ons bord.

Hierna zijn we naar het winkeltje van Mia, Artenativo, in Potosi gegaan. We hebben bijna de helft van de winkel leeg gekocht. Alles was er echt schitterend. We hebben samen evenveel gekocht op één uur dan wat ze normaal in één maand verkopen, best veel dus.

Het was ondertussen fel beginnen regenen. Je zou denken dat als je in één van de hoogst gelegen  steden ter wereld zit dat je boven de wolken zit en dat het dus niet regent, zeker niet in de lente, maar niets is minder waar. Op een gegeven moment was het zelfs aan het hagelen. Heel vreemd, want deze ochtend scheen de zon!

Helemaal doorweekt kwamen we aan in El Molino. Een deel van de groep kon mee met de overdekte jeep. Een ander deel van de groep startte de zoektocht in de regen naar het pleintje waar we de bus konden nemen naar El Molino. Eenmaal al doorweekt besliste deze groep toch de taxi te nemen naar El Molino. Gelukkig stond er al warme coca thee op ons te wachten!

’s Avonds kregen we zoals gewoonlijk heel lekker eten en speelden we nog gezelschapspelletjes.

Hasta Luego!

Lieselot

Dag 5

Verslag: Tille

Voormiddag

We begonnen met een lekker ontbijt om 8u30. Nadien vertrokken we met de jeep richting het dorpje Turqui. Tijdens de rit  konden we genieten van een prachtig landschap, veel dieren (geiten, schapen, vogels, nog steeds geen lama’s) en in de verte een berg met sneeuw.  Toen we aankwamen stonden de vrouwen ons op te wachten. Samen met hen gingen we dan in de gemeenschapsruimte van het dorp zitten. We hebben kennisgemaakt met elkaar, dit deden we door onszelf een beetje voor te stellen. De cursistas van het dorp (dit zijn de mensen die bij Mia regelmatig op vorming komen) heetten ons welkom. Natuurlijk hebben we ook kennisgemaakt met het project ‘Spinnen met vrouwen’. We kregen een demonstratie over hoe het spinnen verloopt, zowel het manuele als het machinale, we kregen de kans om ook eens te proberen.

Daarna vertrokken we richting de berg waar onze picknick zou plaatsvinden. We klommen er allemaal zonder problemen op. We hadden allemaal wel een beetje last van te weinig zuurstof, maar dat is normaal op zo een hoogte, namelijk 4100 meter.

Op de berg verbroederden we met de inwoners van Turqui, we kregen van hen een lekkere maaltijd.  Na het eten hebben we nog samen liedjes gezongen en gedanst. Spijtig genoeg was het dan weer tijd om naar beneden te gaan.

Namiddag

Na een stevig middagmaal was het tijd om te voetballen. We begonnen aan een kleine opwarming en voor de match begon zongen we samen het Belgisch volkslied. Als eerste was het aan de meisjes, ze wonnen met 3-4 tegen de vrouwen van het dorp, het was een spannende match. Maar we hebben verdiend gewonnen na de zware inspanningen die we geleverd hebben. Daarna was het aan de jongens, zij hebben spijtig genoeg verloren met 3-8. Ze moesten spelen tegen het voetbalteam van het dorpje, dat duidelijk beter getraind was als ons. Het was een super vermoeiende namiddag, maar we hebben het allemaal goed gedaan.

Tijdens de voetbalmatchen zorgden we voor animatie bij de kindjes, we zongen liedjes met de kindjes, we speelden spelletjes en leerden ze enkele woordjes Nederlands.

Na de grote inspanning was het tijd om nog een project te gaan bezoeken, dit waren ‘de kippen’. We hebben de papieren met de namen van de kippen overhandigd aan de inwoners. We hebben ook enkele kippen gezien en een aantal kippenhokken en serres.

Daarna gingen we allemaal terug naar het lokaaltje, daar kregen we een bedanking voor alles. We hebben de mensen daar ook bedankt en zongen voor hun ons ingestudeerde liedje ‘Lloranda se fue’. De inwoners waren ons zo dankbaar dat we van hen allemaal een klein zakje hebben gekregen waar we ons fototoestel, gsm of andere dingen kunnen insteken.

Na een superleuke maar vermoeiende dag kropen we terug op de jeep en reden we tot in El Molino waar de lekkere spaghetti ons stond op te wachten.

Adios amigos,

Tille

Dag 4

Verslag: Jolien

Vandaag is het de vierde dag van onze inleefreis en de eerste dag dat we El Molino in het daglicht kunnen aanschouwen. Doordat we gisteren na zonsondergang aangekomen waren, hadden we nog niet veel meer gezien dan de eetzaal, de kerk en onze kamers.  Door de hoogte is zelfs slapen vermoeiend. Je ‘eventjes’ omdraaien in je bed, waarvoor je eerst de 6 dekens moet optillen, blijkt vermoeiender dan verwacht.

Het was prachtig om het domein van El Molino te zien met zijn vele kleuren: groen van de bomen, wit van de bloesems, geel van de zon die scheen op de bruinachtige rotsen. Het was een klein paradijs tussen al het droge van de omgeving.

’s Ochtends kregen we eerst een heerlijk ontbijt en daarna nog een beetje vrije tijd. Daarna verzamelden we om allemaal in een kring te gaan zitten op het grasperkje. We kregen een drankje op basis van papaya en lekkere koekjes. Vervolgens kwam Mia erbij zitten en begon ze te vertellen over hoe het El Molino-project begon. Na haar verhaal kregen we een rondleiding in de ateliers. We kregen de weefgetouwen te zien en de afgewerkte producten, truien, sjaals, poncho’s en nog veel meer. Toch knap hoe ze dat allemaal zelf kunnen maken!

Na de rondleiding was het tijd voor het middageten. Daarna ging iedereen zijn zwemgerief aantrekken en vertrokken we naar Tarapaya. Lang hebben we gewacht op het moment dat we de jeeps voor het eerst zouden zien! Volledig volgens onze verwachtingen! Diegenen die voor het avontuur gingen, kropen in de laadbak. Met de wind in de haren reden we naar een warm meer op een berg, El Ojo del Inca. Het water was warm als gevolg van vulkanische activiteit. We mochten niet zwemmen in het meer wegens gevaarlijke stromen die je naar onder zouden kunnen trekken. Later kwamen we aan een tweede meertje waarvan het water merkwaardig genoeg kookte. Het water was er 85 graden. We kregen uitleg van Hernan, iemand die ook bij El Molino hoort, over de tijd van de Inca’s. Omdat de uitleg uiteraard in het Spaans was, was niet steeds alles duidelijk, maar toch zeer interessant voor wie van een beetje geschiedenis houdt.

Ter afsluiting van de dag zijn we gaan zwemmen in een half overdekt zwembad. Om de groepsband wat te ‘versterken’ hebben we een ‘zeer vriendschappelijk’ spel Tienbal gespeeld. Dat is een spel waarbij twee teams de bal tien keer naar teamgenoten moeten passen, zonder hem te verliezen, STK vs UM.  Eventjes vermelden dat STK gewonnen is! Enkele mensen van onze groep speelden even met de bal met 2 lokale meisjes. Zelfs met ons gebrekkig Spaans was het mogelijk te communiceren. De oprechte lach van kindjes is waar deze hele inleefreis om draait!

Volgens mij is iedereen voldaan van dag 4 en klaar voor dag 5!

Dag 3

Verslag: Lieze

Deze voormiddag zijn we naar een klein museum geweest in Sucre. Er waren allemaal traditionele maskers tentoongesteld die gebruikt worden tijdens dansen op feestdagen. Alle uitleg bij de maskers was helaas enkel in het Spaans, maar zo konden we toch onze kennis wat uitbreiden.

Het museum was in een soort van groot herenhuis. De inrichting deed denken aan een Spaanse villa; twee patio’s, witte muren, zuilengangen …

Daarna kregen we nog een uurtje vrije tijd in Sucre.
Sucre is een heel levendige stad. In het centrum is een overdekte markt. Hier wordt alles verkocht; Cosmetica, deegwaren, hopen aardappelen, onbedekt rauw vlees (zelfs koeienkoppen), groenten en fruit, kleren … Het is dan ook vanzelfsprekend dat er hier heel veel mensen rondlopen.
Het grote plein van Sucre is prachtig aangelegd, veel bomen, bloemen en planten, precies een parkje. Het verkeer is chaotisch, de zebrapaden steken kruispunten schuin over en hebben dan ook een Y-vorm. Niet dat ze zo veel nut hebben, je moet oppassen niet overreden te worden hier. Mensen in zebrapakken proberen die problematiek dan ook aan te kaarten.
De stad hangt nog vol met affiches voor de presidentsverkiezingen. Grote affiches of borden kennen ze hier niet, maar als alternatief schilderen ze allemaal muren vol.

Tijdens de lange rit in het kleine busje naar El Molino, konden we genieten van de mooiste landschappen. We gingen van grote heuvels over naar bergen naar machtige bergpassen met prachtige uitzichten. Alleen nog geen lama’s gespot.
We hebben ook al een eerste blik geworpen op Potosi, een stad die we later nog gaan bezoeken. Na dat eerste zicht op de stad was het al duidelijk dat het verschil met Sucre immens is. Nabij Potosi is er een grote mijn, dus de stad trekt veel mijnwerkers en daarbij armoede aan.

Net na zonsondergang zijn we dan na 5 uur eindelijk aangekomen in El Molino. Mia en de dames stonden ons ongeduldig op te wachten en heetten ons hartelijk welkom. Iedereen kreeg twee dikke kussen van het ontvangstcomite. Eerst hebben we de kamers verdeeld en daarna gegeten. Na het eten zijn we naar de eucharistieviering geweest. Dit was heel leuk want de mensen hier zingen de hele mis door met begeleiding van een gitaar (met drie snaren) en een trommel. We hebben na de mis ook voor de mensen ons eigen liedje (‘Llorando se fue, ook wel bekend als de ‘Lambada’, maar oorspronkelijk van een Boliviaanse groep) gezongen, met begeleiding van Niels op de viool. De mensen hier herkenden het liedje, enkelen waren binnensmonds aan het meezingen. Een klein meisje heeft het ook nog eens voor ons gespeeld op een soort van panfluit.

We zitten nu ongeveer op 3600m hoogte en dat is heel raar. Een trap oplopen gaat niet zonder uitgeput boven komen en nog drie minuten nahijgen. Alles is ineens heel inspannend. Het wordt dus nog een uitdaging om te voetballen tegen de kinderen hier.

Vele groetjes uit El Molino

Dag 1 en 2

Verslag: Niels

Zaventem
Hier begon ons grote avontuur. Om half drie/ drie uur (afhankelijk van de bron) was het verzamelen geblazen in de vertrekhal van de luchthaven van Zaventem. We namen afscheid van ouders, geliefden en een afscheidscomité, waarna we op weg gingen, door de vele controles, richting onze gate. Daar namen we om half zes het vliegtuig richting Madrid.
Madrid
Na een probleemloze vlucht, die ons bovendien nog eens een prachtig uitzicht op de ondergaande zon bood, kwamen we aan op de luchthaven van Madrid. Iedereen had honger, dus gingen we op zoek naar iets eetbaars. Na even zoeken ging het grootste deel van de groep ermee akkoord iets te eten bij Burger King, wat de een al beter bekwam dan de ander. Daarna begon het lange wachten op het inchecken. De tijd verdreven we met rondslenteren door de taxfree-zone, kaarten en praten.
Eenmaal ingecheckt en aan boord, was het even zoeken naar de juiste zitplaatsen. Vooral Liesbeth had enige moeite met een Spaanse dame die niet leek te willen begrijpen dat er op deze wereld mensen zijn die geen Spaans spreken.
Toen iedereen zijn juiste plaats gevonden had, duurde het nog even voor we ook daadwerkelijk in de lucht hingen. Een uur lang moesten we wachten tot er het bericht kwam dat er ‘technical problems’ waren, en dat er een ‘maintenance worker’ onder weg was om er ‘as soon as possible’ mee af te rekenen. Allemaal erg geruststellend.
Madrid – Santa Cruz
De vlucht zelf was eerder aan de eentonige kant. Er waren geen Tv-schermpjes beschikbaar, en om goed te slapen was er niet genoeg ruimte. Vier leerkrachten op een rijtje, allemaal uitgerust met bij elkaar passende ooglapjes, een nekkussentje, en knus in hun deken gewikkeld (beeldmateriaal volgt later), hadden hier allemaal minder last van, en sliepen als roosjes. Ook werd het eten, dat niet bepaald lekker was, op uiterst bizarre uren gebracht. Warm eten om drie uur ’s nachts, ontbijt tussen vier en vijf uur ’s ochtends.
Uiteindelijk werd alles toch nog goed gemaakt door het uitzicht op een schitterende zonsopgang, ergens boven Brazilië.
Santa Cruz
In Madrid hadden we aardig wat vertraging opgelopen. Daarom was het even spannend of we onze binnenlandse vlucht richting Sucre nog zouden halen. In zeven haasten stapten we van het vliegtuig af, staken we een ellenlange rij schaamteloos voor bij de dienst migratie, om dan te merken dat er nog een bepaald groen formulier, dat sommigen op het vliegtuig al gekregen hadden, nog niet in orde was. De gelukzakken die het document in kwestie al op het vliegtuig gekregen hadden, en die ook nog slim genoeg geweest waren om het in te vullen, raakten moeiteloos door de controle. De rest kreeg er nog een paar van de douaneofficier. Er waren er, natuurlijk, niet genoeg voor iedereen.
Na even zenuwachtig afwachten kreeg iedereen toch nog alle juiste documenten in handen, en nadat alles gecontroleerd en gestempeld was, Bolivianen houden nu eenmaal van wat papierwerk, vond iedereen zonder enige moeite zijn bagage terug. Na nog eens een papiercontrole, waarbij er deze keer een wit formulier moest afgegeven en ondertekend worden, kwamen we terecht in de aankomsthal van de luchthaven. Eindelijk in Bolivia.
Naar Sucre
De rest van de reis verliep zonder enige moeite, veiligheidscontroles voor binnenlandse vluchten zijn niet erg streng hier. De vlucht naar Sucre had enkele spannende momentjes, zoals bijvoorbeeld flink dooreen geschud worden bij het opstijgen, en landen in wat aanvoelde als een aardappelveld. Wanneer iedereen weer met beide voeten op de begane grond stond, kon ons geluk even niet op. We waren (bijna) waar we moesten zijn, en we waren in elk geval verlost van luchthavens en hun tijdrovende protocollen.
Zodra we buiten de luchthaven kwamen, werden we wel meteen geconfronteerd met een lichte schok: verschillende bedelaars, kinderen en ouderen, kwamen rond ons cirkelen, en werden dan verjaagd door een veiligheidsagent. Een schrijnend tafereel.

Sucre
Met een zeer retro bus werden we van de luchthaven naar ons verblijf, het hostel van René voor de meisjes, en de Casa Verde voor de jongens, eveneens van René, gebracht. Een uitstekende plaats om even uit te rusten. Na het middageten konden we even zwemmen in het zwembad van de Casa Verde, waarna we de stad in trokken. We bezochten het centrale plein in Sucre, het huis waar de eerste grondwet is ondertekend, een oud klooster met een prachtig panorama, en nog enkele andere bezienswaardigheden. Daarna kregen we even vrije tijd om de stad te verkennen.
Het avondeten was rond half acht, daarna ging iedereen rustig nog wat lezen, in zijn dagboek schrijven, praten en daarna eindelijk slapen in een echt bed!

Na een jaar van voorbereidingen kunnen we morgen eindelijk zeggen:

BOLIVIA, HERE WE COME!